Mondhygiënist en medisch antropoloog werkt aan preventie in Afrika en Rotterdam

Alice Grasveld is mondhygiënist, medisch antropoloog en promovenda aan ACTA. Ze reisde in 2009 als vrijwillig mondhygiënist naar Kenia, waar ze gefascineerd raakte door de lokale cultuur. In 2018 richtte ze The Healthy Teeth Foundation (THTF) op om mondgezondheid bij kinderen in arme wijken te verbeteren. De stichting werkt in sloppenwijk van Kenia en Zuid-Afrika, evenals in de Haagse Schilderswijk. Ongeveer 80 procent van de kinderen in Afrikaanse sloppenwijken heeft tandbederf, en kiespijn is een belangrijke oorzaak van schoolverzuim.

Lokale samenwerking en bottom-up aanpak essentieel

Grasveld ontdekte dat nationale overheden lokale omstandigheden in sloppenwijken onvoldoende kennen. In plaats daarvan werkt ze samen met grassroots-organisaties van lokale vrijwilligers, religieuze leiders en traditionele healers. Op een basisschool in Kenia voerde ze supervised handwas- en tandenpoetsprogramma's in. Dit leidde tot meer dan tandheelkundige verbeteringen: de bouw van een watertoren gaf kinderen schoon water, er ontstond een moestuin voor gezondere voeding, en de school ontving erkend als beste in de regio. Het langetermijndoel is dat projecten zonder externe steun kunnen voortbestaan door lokale eigenaarschap.

Verschillende aanpak nodig voor Nederlandse wijken

Voor haar promotieonderzoek voerde Grasveld een gelijksoortig project uit in de Haagse Schilderswijk. Ook hier werkt alleen een bottom-up benadering, hoewel de situatie anders is. Op de onderzochte school gebruikte slechts 20 procent van de kinderen de gratis schooltandarts. Ouders met migratieachtergrond zijn gewend alleen naar de tandarts te gaan bij acute klachten, omdat tandheelkunde in hun herkomstland onbetaalbaar is. Ongedocumenteerde kinderen vermijden elk systeem uit angst voor uitzetting. Grasveld bereikt ouders via hun kinderen, die Nederlands spreken. Volgens het Signalement Mondzorg (2018) heeft 75 procent van vijfjarigen met migratieachtergrond en lage sociaaleconomische status cariës. In wijken als de Schilderswijk moet THTF ook de ongezonde voedselomgeving aanpakken.

Financiering afhankelijk van sponsoring

THTF ontvangt geen overheidsfinanciering. De stichting wordt ondersteund door Rotaryclubs, familie en vrienden, en goededoelenorganisaties zoals Wings of Support van KLM. Wings of Support financiert ook de lokale grassroots-organisaties waarmee THTF samenwerkt. Grasveld combineert werk als mondhygiënist in een praktijk met haar promotieonderzoek aan ACTA. Ze gaat jaarlijks enkele weken naar Afrika; lokale teams voeren het grootste deel van het werk uit. Op dit moment zijn er geen mondzorgpraktijken als vaste sponsor verbonden. Voor continuïteit zijn aanvullende middelen noodzakelijk, vooral voor nieuwe projecten na haar promotie.